बेंगळुरू : भारतीय अवकाश संशोधन संस्थेचे (इस्रो) माजी अध्यक्ष डॉ. के. कस्तुरीरंगन यांचे (२५ एप्रिल) बेंगळुरू येथे निधन झाले. ते ८४ वर्षांचे होते. (Kasturirangan passes away)
डॉ. के. कस्तुरीरंगन यांचे आज सकाळी १०.४३ वाजता बेंगळुरू येथील त्यांच्या निवासस्थानी निधन झाले. त्यांचे पार्थिव रविवार, २७ एप्रिल रोजी सकाळी १० ते १२ वाजेपर्यंत बेंगळुरू येथील रमण संशोधन संस्थेत (आरआरआय) अंत्यदर्शनासाठी ठेवण्यात येणार असल्याचे इस्रोने दिलेल्या निवेदनात म्हटले आहे.
डॉ. कस्तुरीरंगन यांनी १९९४ ते २००३ दरम्यान ‘इस्रो’चे पाचवे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले. ते नऊ वर्षांहून अधिक काळ अवकाश विभागाचे सचिवही होते. (Kasturirangan passes away)
इस्रोमधील त्यांच्या चार दशकांच्या कारकिर्दीत, ते अनेक महत्त्वाच्या मोहिमांमध्ये सहभागी झाले. ते भारताच्या पहिल्या दोन प्रायोगिक पृथ्वी निरीक्षण उपग्रहांचे प्रकल्प संचालक होते. त्यांनी पहिल्या कार्यरत भारतीय रिमोट सेन्सिंग उपग्रह IRS-1A चे नेतृत्व केले.
‘पद्म’ने गौरव
त्यांच्या अतुलनीय कार्याबद्दल भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री, पद्मभूषण आणि पद्मविभूषण सन्मानाने गौरविले आहे. डॉ. कस्तुरीरंगन यांनी मुंबई विद्यापीठातून भौतिकशास्त्रात ऑनर्ससह पदवी आणि पदव्युत्तर पदवी प्राप्त केली. १९७१ मध्ये अहमदाबाद येथील भौतिक संशोधन प्रयोगशाळेत काम करत असताना त्यांनी प्रायोगिक उच्च ऊर्जा खगोलशास्त्रात डॉक्टरेट पदवी प्राप्त केली. (Kasturirangan passes away)
‘इस्रो’तील कारकीर्द
इस्रोचे अध्यक्ष म्हणून काम करताना, ध्रुवीय उपग्रह प्रक्षेपण वाहन (PSLV) लाँच करण्यात आले. ते कार्यान्वित झाले. भू-समकालिक उपग्रह प्रक्षेपण वाहन (GSLV) ची पहिली यशस्वी उड्डाण चाचणी त्यांच्याच नेतृत्वाखाली झाली.
इस्रोने म्हटले आहे की इस्रो उपग्रह केंद्राचे संचालक म्हणून त्यांनी नवीन पिढीतील अंतराळयान, भारतीय राष्ट्रीय उपग्रह (INSAT-2) आणि भारतीय दूरस्थ संवेदन उपग्रह (IRS-1A आणि 1B), तसेच वैज्ञानिक उपग्रहांच्या विकासाशी संबंधित क्रियाकलापांवर देखरेख केली. (Kasturirangan passes away)
“जगातील सर्वोत्तम नागरी उपग्रह, IRS-1C आणि 1D, दुसऱ्या पिढीतील INSAT उपग्रहांची अंमलबजावणी आणि तिसऱ्या पिढीतील INSAT उपग्रहांची सुरुवात त्यांच्या नेतृत्वाखाली झाली. तसेच महासागर निरीक्षण उपग्रह IRS-P3/P4 प्रक्षेपित करण्यात आले. या प्रयत्नांमुळे भारताला प्रमुख अंतराळ कार्यक्रम असलेल्या मोजक्या सहा देशांमध्ये एक प्रमुख अंतराळ-प्रवासी देश म्हणून स्थान मिळाले आहे,” असे अंतराळ संस्थेच्या वेबसाइटवरील त्यांच्या प्रोफाइलमध्ये म्हटले आहे.
डॉ. कस्तुरीरंगन यांनी राज्यसभेचे सदस्य म्हणून काम केले. संयुक्त पुरोगामी सरकारच्या काळात ते नियोजन आयोगाचे सदस्य होते.
पंतप्रधान मोदींकडून शोक
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी डॉ. कस्तुरीरंगन यांच्या निधनाबद्दल शोक व्यक्त केला आहे. त्यांच्या शोकसंदेशात डॉ. कस्तुरीरंगन यांना ‘‘भारताच्या वैज्ञानिक आणि शैक्षणिक प्रवासातील एक उत्तुंग व्यक्तिमत्व’’ असे म्हटले आहे. त्यांचे दूरदर्शी नेतृत्व आणि राष्ट्रासाठी निस्वार्थी योगदान नेहमीच लक्षात ठेवले जाईल, असे मोदी म्हणाले. ‘‘त्यांनी इस्रोची खूप परिश्रमपूर्वक सेवा केली, भारताच्या अंतराळ कार्यक्रमाला नव्या उंचीवर नेले. त्यामुळे आम्हाला जागतिक मान्यताही मिळाली. त्यांच्या नेतृत्वात महत्त्वाकांक्षी उपग्रह प्रक्षेपण देखील झाले आणि नवोपक्रमावर लक्ष केंद्रित करण्यात आले, ’’ असे मोदी यांनी म्हटले आहे.
हेही वाचा :
सुरक्षा यंत्रणेत त्रुटी असल्याची कबुली
‘वक्फ’ विरोधातील याचिका चुकीच्या गृहितकांवर