नवी दिल्ली : न्यायव्यवस्थेने जनतेचा विश्वास कमावायचा असतो. बार आणि खंडपीठाच्या सदस्यांच्या माध्यमातून तो कमावता येतो, असे प्रतिपादन भारताचे निवृत्त सरन्यायाधीश संजीव खन्ना यांनी मंगळवारी (१३मे) केले. (CJI Khanna Retired)
न्या. खन्ना यांच्या निवृत्तीनिमित्त बारच्यावतीने आयोजित केलेल्या समारंभात ते बोलत होते.
न्यायव्यवस्थेत न्यायाधीश आणि बार हे दोन महत्त्वाचे घटक आहेत. तुम्ही (बार) व्यवस्थेवरील इतर नियंत्रणांपेक्षा एक अंतर्निहित नियंत्रण आहात. तुम्ही (बार) विवेकाचे रक्षण करणारे आहात, असे न्या. खन्ना म्हणाले. (CJI Khanna Retired)
त्यांच्या उत्तराधिकारी न्या. गवई यांच्याबद्दल खन्ना म्हणाले की न्यायमूर्ती गवई हे एक उत्कृष्ट सरन्यायाधीश असतील. ते ‘‘न्यायव्यवस्था, मूलभूत अधिकार आणि कायद्याच्या मूलभूत सिद्धांतांचे समर्थन करतील.’’
तुमच्या शुभेच्छांनी पूर्णपणे भारावून गेलो आहे, असे सांगून ते म्हणाले, ‘‘मी माझ्यासोबत खूप आठवणी घेऊन जात आहे. या आठवणी खूप छान आहेत, त्या आयुष्यभर सोबत राहतील. एकदा तुम्ही वकील झालात की, तुम्ही वकीलच राहता.’’
सर्वोच्च न्यायालयाच्या बारच्या सदस्यांनी खन्ना यांना निरोप आणि शुभेच्छा दिल्या. या समारंभासाठी कोर्टरूम गच्च भरले होते. अॅटर्नी जनरल आणि सॉलिसिटर जनरल आणि वरिष्ठ वकिलांपासून बारच्या तरुण सदस्यांपर्यंत सर्वांनीच सरन्यायाधीश खन्ना यांचे तोंड भरून कौतुक केले. (CJI Khanna Retired)
खन्ना यांचे उत्तराधिकारी न्या. गवई यांनी खन्ना यांचा उल्लेख ‘‘न्यायालयातील सज्जन’’ असा केला. त्यांच्या निर्णयातून विचारांची स्पष्टता आणि मानवी हक्कांबद्दलची संवेदनशीलता दिसून येते असे ते म्हणाले. न्यायाधीशांच्या मालमत्तेची माहिती प्रकाशित करण्याच्या पूर्ण न्यायालयाने अलिकडेच घेतलेल्या निर्णयाचा संदर्भ देत न्यायमूर्ती गवई म्हणाले की या निर्णयातून सीजेआय खन्ना यांचा ‘‘पारदर्शकतेचा कल’’ दिसून येतो. ते हरेक अर्थाने सज्जन आहेत. त्यांची नम्रता आणि शांत वागणूक नेहमीच वेगळी राहिली आहे, असे न्यायमूर्ती गवई म्हणाले.
सीजेआय खन्ना यांच्यासोबत खंडपीठात काम करणारे न्यायमूर्ती संजय कुमार यांनी त्यांच्या तीक्ष्ण स्मरणशक्ती आणि न्यायालयात अढळ संयमाचे कौतुक केले.
भारताचे अॅटर्नी जनरल आर वेंकटरमणी यांनी सीजेआय खन्ना यांच्या निर्णयांच्या स्पष्टतेचे आणि साधेपणाचे कौतुक केले आणि सांगितले की ते स्वातंत्र्य आणि संस्थात्मक अखंडतेचे रक्षण करण्यासाठी ते प्रयत्नशील होते. (CJI Khanna Retired)
सीजेआय खन्ना यांच्या स्पष्ट निर्णयांचे आणि त्यांनी सर्वांना दिलेल्या संयमाने ऐकण्याचे कौतुक करणारे भारताचे सॉलिसिटर जनरल तुषार मेहता म्हणाले की, आज खन्ना यांचे काका न्यायमूर्ती एचआर खन्ना यांना निश्चितच अभिमान वाटेल. सर्वोच्च न्यायालय बार असोसिएशनचे अध्यक्ष ज्येष्ठ वकील कपिल सिब्बल म्हणाले की, सीजेआय खन्ना यांनी न्यायमूर्ती एचआर खन्ना यांचा वारसा पुढे नेला. ‘‘तरुण वकिलांना तुम्ही दिलेले प्रोत्साहन, त्यांना बाजू मांडण्यासाठी आणि युक्तिवाद करण्यास उद्युक्त करणे, न्यायाधीशांच्या सर्वोत्तम गुणांचे प्रतीक आहे. तुम्ही न्यायव्यवस्थेत खरोखर काय महत्त्वाचे आहे याचे प्रतिनिधित्व करता,’’ असे सिब्बल म्हणाले.
हेही वाचा :
भारताच्या ड्रोन आणि क्षेपणास्त्रांमुळे पाकिस्तानची झोप उडाली
‘लष्कर’च्या तीन दहशतवाद्यांचा खात्मा