आपण ‘डायर वुल्फ’ (प्राचीन लांडगा) पुन्हा जिवंत केल्याचा दावा करणाऱ्या एका कंपनीने आता आणखी एक मोठी योजना जाहीर केली आहे. ही योजना आहे — मोआ या प्रचंड आकाराच्या पक्ष्याला पुन्हा जिवंत करण्याची. न्यूयॉर्क पोस्टच्या वृत्तानुसार, मोआ हा उडू न शकणारा पक्षी होता. तो एकेकाळी न्यूझीलंडमध्ये आढळत असे आणि त्याची उंची माणसांपेक्षाही खूप जास्त होती.
नामशेष झालेल्या पक्ष्याला पुन्हा जिवंत करण्याचा प्रयत्न…कोलॉसल बायोसायन्सेस या कंपनीने सांगितले की, ती “लॉर्ड ऑफ द रिंग्स” चित्रपटमालिकेचे प्रसिद्ध दिग्दर्शक सर पीटर जॅक्सन यांच्यासोबत मोआला पुन्हा जिवंत करण्यावर काम करत आहे. अहवालांनुसार, मोआच्या सर्वात मोठ्या जातीची उंची सुमारे १२ फूट होती आणि वजन ५०० पाउंडांपेक्षा अधिक होते. हा पक्षी सुमारे ६०० वर्षांपूर्वी न्यूझीलंडमध्ये राहणाऱ्या माओरी जमातीच्या शिकारीमुळे नामशेष झाला.या प्रकल्पाचे नियंत्रण आणि समन्वय नगाई ताहू रिसर्च सेंटर करत आहे. ही संस्था न्यूझीलंडच्या दक्षिण बेटावरील प्रमुख माओरी जमात नगाई ताहू, तसेच क्राइस्टचर्च येथील कॅन्टरबरी विद्यापीठ यांच्या भागीदारीत काम करत आहे. (The Moa bird will be brought back to life)
नगाई ताहूचे पुरातत्त्वशास्त्रज्ञ काइल डेव्हिस यांनी सांगितले की, अनेक महत्त्वाच्या प्रजाती जमातीच्या कथा, दंतकथा आणि परंपरांचा भाग आहेत आणि त्या समुदायाशी अतिशय घट्टपणे जोडलेल्या आहेत. वैज्ञानिक संशोधन, प्रजातींचे व्यवस्थापन आणि निसर्गसंवर्धन या सगळ्या प्रक्रियांमध्ये सक्रिय सहभाग घेणे, ही त्यांच्या कामाची जुनी परंपरा आहे.
पीटर जॅक्सन यांची भूमिका
.कोलॉसल बायोसायन्सेसचे गुंतवणूकदार असलेले पीटर जॅक्सन म्हणाले की, मोआला पुन्हा जिवंत करण्याचा हा उपक्रम केवळ एक प्रयोग नसून, भविष्यात न्यूझीलंडमधील अत्यंत संकटग्रस्त प्रजातींचे संरक्षण करण्याच्या व्यापक प्रयत्नांचा भाग आहे. नगाई ताहू रिसर्च सेंटरला या प्रकल्पात सहभागी करून घेण्यातही जॅक्सन यांची महत्त्वाची भूमिका होती. (The Moa bird will be brought back to life)
मोआला परत आणणे अधिक कठीण का?
मोआला परत आणणे अधिक कठीण का?…. तज्ज्ञांच्या मते, मोआला पुन्हा जिवंत करणे हे डायर वुल्फपेक्षा खूपच कठीण आहे. डायर वुल्फला जीवाश्मांमधून मिळालेल्या डीएनएचा आणि आजच्या ग्रे वुल्फच्या जनुकांचा वापर करून पुन्हा निर्माण करण्यात आले.पण मोआच्या बाबतीत अडचण अशी आहे की, तो त्याच्या आज जिवंत असलेल्या नातेवाईकांपासून फारच दूर आहे. मोआचे सर्वात जवळचे जिवंत नातेवाईक म्हणजे इमू आणि कोंबडीसारखा दिसणारा टिनामू नावाचा पक्षी. शास्त्रज्ञांच्या मते, डायर वुल्फ आणि आजचे लांडगे यांच्यातील विभाजन सुमारे ५.७ दशलक्ष वर्षांपूर्वी झाले. मात्र, मोआ आणि टिनामू यांचा समान पूर्वज सुमारे ५८ दशलक्ष वर्षांपूर्वी, तर मोआ आणि इमू यांचा समान पूर्वज सुमारे ६५ दशलक्ष वर्षांपूर्वी अस्तित्वात होता.या दीर्घ काळात मोआमध्ये अनेक अत्यंत वेगळे आणि वैशिष्ट्यपूर्ण गुणधर्म विकसित झाले, जे पुन्हा निर्माण करणे फार कठीण आहे. (The Moa bird will be brought back to life)
शास्त्रज्ञांची योजना काय आहे?
या उद्दिष्टासाठी संशोधक मोआच्या सर्व नऊ नामशेष प्रजातींचे जनुक (जिनोम) क्रमांकन आणि पुनर्रचना करण्याचा विचार करत आहेत. तसेच, मोआच्या आज जिवंत असलेल्या नातेवाईक पक्ष्यांचे उच्च दर्जाचे जिनोमही तयार केले जाणार आहेत. संशोधन पथक एक “प्रतिनिधी पक्षी” (Surrogate Bird) तयार करण्याच्या योजनेवर काम करत आहे. यामध्ये एखाद्या जिवंत पक्ष्याच्या जनुकांमध्ये बदल करून त्याला मोआसारखा बनवले जाईल.शास्त्रज्ञ सुधारित पेशी टिनामू किंवा इमूच्या अंड्यातील भ्रूणात घालण्याची योजना आखत आहेत. अशी अपेक्षा आहे की, या पेशी भ्रूणाच्या प्रजनन अवयवांपर्यंत पोहोचतील आणि त्यातून मादी मोआची अंडी व नर मोआचे शुक्राणू तयार होतील. सैद्धांतिकदृष्ट्या, असे पक्षी पुढे एकमेकांपासून मोआची पिल्ले जन्माला घालू शकतील.
सध्या संशोधक कोणता पक्षी प्रतिनिधी म्हणून निवडायचा, याचा विचार करत आहेत. इमूची उंची सुमारे ६ फूट २ इंच असल्यामुळे तो आकाराने मोआच्या तुलनेत अधिक जवळचा आहे, म्हणून इमू हा चांगला पर्याय ठरू शकतो, असे त्यांना वाटते. मात्र, शास्त्रज्ञांनी आणखी एक मोठे आव्हान अधोरेखित केले आहे — मोआची अंडी ही इमूपेक्षा खूप मोठी होती. त्यामुळे इमूच्या अंड्यात मोआसदृश पक्ष्याचे भ्रूण विकसित करणे आणि त्यातून पिल्लू बाहेर येणे, ही प्रक्रिया अधिक गुंतागुंतीची ठरू शकते. (The Moa bird will be brought back to life)