सार्वजनिक शौचालयांमध्ये बसवलेल्या टॉयलेट सीट या घरातल्या टॉयलेट सीटपेक्षा वेगळ्या असतात. त्यांच्या पुढच्या भागात एक मोकळी जागा किंवा फट असते, त्यामुळं त्या इंग्रजीतील “U” या अक्षरासारख्या दिसतात. अनेकांना ही सीट तुटलेली आहे किंवा खर्च वाचवण्यासाठी असं डिझाइन केलं असावं असं वाटतं. (Public Toilet Seats U-Shaped)
पण ते तसं नाही. तर ते तसं का असतं हे आपण या व्हिडिओच्या माध्यमातून जाणून घेऊया.
अमेरिकेत सार्वजनिक शौचालयांसाठी यू-आकाराच्या टॉयलेट सीटचा नियम १९५५ मध्ये अमेरिकन स्टँडर्ड नॅशनल प्लंबिंग कोड अंतर्गत लागू करण्यात आला. त्यानंतर १९७३ मध्ये इंटरनॅशनल असोसिएशन ऑफ प्लंबिंग अँड मेकॅनिकल ऑफिसियल्स यांनीही हा नियम युनिफॉर्म प्लंबिंग कोडमध्ये समाविष्ट केला. त्यानंतर अनेक देशांनी हे मानक स्वीकारलं.
डिझाइन तयार करण्याचा उद्देश
टॉयलेट सीटच्या पुढील बाजूस ठेवलेल्या या मोकळ्या भागाचा मुख्य उद्देश महिलांसाठी अधिक चांगली स्वच्छता सुनिश्चित करण्याचा आहे. शौचालय वापरल्यानंतर स्वच्छता करताना शरीराचा सीटच्या पुढील भागाशी थेट संपर्क टाळण्यासाठी हे डिझाइन उपयुक्त ठरतं. (Public Toilet Seats U-Shaped)
सार्वजनिक शौचालयांचा दररोज शेकडो लोक वापर करतात. त्यामुळे जंतू आणि संसर्ग पसरण्याचा धोका अधिक असतो. यू-आकाराची सीट हा धोका कमी करण्यास मदत करते.
स्वच्छता कर्मचाऱ्यांसाठीही सोयीस्कर (Public Toilet Seats U-Shaped)
यू-आकाराची टॉयलेट सीट केवळ वापरकर्त्यांसाठीच नव्हे, तर स्वच्छता कर्मचाऱ्यांसाठीही सोयीची असते. पुढील भाग उघडा असल्यामुळं सीटखालील आणि टॉयलेट बाऊलच्या पुढील भागापर्यंत सहज पोहोचता येतं. त्यामुळे कमी वेळात अधिक प्रभावीपणे साफसफाई आणि निर्जंतुकीकरण करता येतं.
संशोधन काय सांगते?
नॅशनल लायब्ररी ऑफ मेडिसिनमध्ये प्रकाशित झालेल्या एका संशोधनात टॉयलेटमधून जंतू कसे पसरतात, सध्याच्या डिझाइनमधील मर्यादा कोणत्या आहेत आणि सार्वजनिक शौचालयांची रचना कशी असावी, जेणेकरून संसर्गाचा धोका कमी होईल, याबाबत सविस्तर माहिती देण्यात आली आहे.
छोटा बदल, पण मोठा उद्देश
प्रथमदर्शनी साधा वाटणारा हा छोटासा मोकळा भाग प्रत्यक्षात सार्वजनिक स्वच्छता, आरोग्य आणि देखभालीच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा आहे. अशा छोट्या गोष्टीमागंही ठोस वैज्ञानिक आणि व्यावहारिक विचार दडलेला असतो, याचं हे उत्तम उदाहरण आहे.