देश-विदेश

वॉशिंग्टन : ग्रुप कॅप्टन शुभांशू शुक्ला आणि तीन आंतरराष्ट्रीय क्रू मेटस् ना घेऊन ॲक्सिओम-४ चे आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकाकडे यशस्वीरित्या प्रक्षेपण झाले. पायलट शुक्ला राकेश शर्मा यांच्यानंतर ४० वर्षात अवकाशात जाणारे पहिले भारतीय आहेत. उद्या गुरुवारी आयएसएसमध्ये पोचल्यानंतर दोन आठवड्याच्या वास्तव्यादरम्यान ६० हून अधिक विज्ञानाचे प्रयोग करणार आहेत. (Ax-4 launch successful)

अनेक अडथळ्यानंतर अ‍ॅक्सिओम-४ (अ‍ॅक्स-४) मोहीम अखेर बुधवारी पूर्व वेळेनुसार पहाटे २.३१ वाजता (भारतीय वेळेनुसार दुपारी १२.०१ वाजता) नासाच्या केनडी स्पेस सेंटर फ्लोरिडा येथून प्रक्षेपित करण्यात आली. भारताचे ग्रुप कॅप्टन शुभांशू शुक्ला त्यांच्या तीन क्रू सोबतींसह – अनुभवी अंतराळवीर पेगी व्हिटसन (अमेरिका) कमांडर म्हणून, पोलिश अभियंता स्लावोस उझनान्स्की, हंगेरियन संशोधक टिबोर कापू – अवकाशात पोहोचले.

अ‍ॅक्स-४ चे वैमानिक, शुक्ला हे अंतराळात पोहोचणारे दुसरे भारतीय आहेत आणि आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक (आयएसएस) मोहिमेत महत्त्वाची भूमिका बजावणारे पहिले वैमानिक आहेत. मोहिमेच्या आधी, शुक्ला म्हणाले होते: “तारे देखील मिळवता येतात.” त्यांनी पुन्हा सांगितले की ते फक्त उपकरणे आणि उपकरणे घेऊन जाणार नाहीत, तर “अब्जावधी हृदयांच्या आशा आणि स्वप्ने” घेऊन जाणार आहेत.(Ax-4 launch successful)

आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर पोहोचल्यावर पुढील दोन आठवडे शुक्ला विविध वैज्ञानिक प्रयोग करतील, ज्यामध्ये मधुमेहासारख्या आजारांवर उपचारांची माहिती देणारे बायोमेडिकल अभ्यास समाविष्ट आहेत. मिशन पायलट शुक्ला यांच्यासाठी, हा केवळ एक वैयक्तिक टप्पा नाही तर जागतिक अवकाश संशोधनात भारताच्या वाढत्या भूमिकेसाठी अभिमानाचा क्षण आहे.

चार दशकांपूर्वी भारताने आपले पहिले अंतराळवीर विंग कमांडर राकेश शर्मा यांना अवकाशात पाठवले होते, परंतु शुक्ला यांचे हे मिशन एक मोठी झेप आहे. ते केवळ अवकाशात उड्डाण करत नाहीत तर ते आयएसएसच्या आतापर्यंतच्या सर्वात संशोधन-केंद्रित व्यावसायिक मोहिमांपैकी एकावर पायलट म्हणून काम करत आहेत.

चार सदस्यांचे हे पथक ६० हून अधिक विज्ञान प्रयोग करेल, ज्यात भारतातील सात प्रयोगांचा समावेश आहे. यामध्ये चयापचय रोग, स्नायू आणि वनस्पतींच्या वाढीवर सूक्ष्म गुरुत्वाकर्षणाचा परिणाम, सूक्ष्मजीव वर्तन, संज्ञानात्मक कार्य आणि पदार्थ चाचणी यावरील प्रयोगांचा समावेश आहे. ३० हून अधिक देशांतील संशोधकांनी या मोहिमेत योगदान दिले आहे.(Ax-4 launch successful)

या पथकात अनुभवी अंतराळवीर पेगी व्हिटसन (अमेरिका) यांचा समावेश आहे. या पथकात कमांडर म्हणून पोलिश अभियंता स्लावोस उझ्नान्स्की, हंगेरियन संशोधक टिबोर कापू आणि आयएएफ चाचणी पायलट शुक्ला यांचा समावेश आहे. त्यांची भूमिका गगनयान कार्यक्रमापूर्वी अंतराळ उड्डाणाचा अनुभव मिळविण्याच्या व्यापक भारतीय महत्त्वाकांक्षेचा एक भाग आहे. ही भूमिका देशाच्या पहिल्या क्रू अंतराळ मोहिमेच्या आधी राबवण्यात येणार आहे.

स्पेसएक्सचे ड्रॅगन कॅप्सूल, ज्याला सी २१३ असे नाव देण्यात आले आहे, एकदा कक्षेत पोहोचल्यानंतर, आयएसएसपर्यंत पोहोचण्यासाठी सुमारे २८तास लागतील. शुक्ला यांच्या जबाबदाऱ्यांमध्ये महत्त्वाच्या उड्डाण प्रणालींचे निरीक्षण करणे, आवश्यक असल्यास मॅन्युअल डॉकिंग प्रक्रिया अंमलात आणणे आणि प्रक्षेपण आणि परतीच्या प्रवासादरम्यान क्रू सुरक्षेला समर्थन देणे यांचा समावेश आहे.

हेही वाचा :
आणीबाणी हा सर्वांत काळा अध्याय : मोदी
चांदीच्या ताटात जेवण, थाळीचा दर ४५०० रुपये